Polska gospodarka w kryzysie: KGS kupuje sieć, inwestorzy uciekają, AI zabiera pracę

I. 70 mld zł zniknęło: największy krach BIZ od dekad

Jesteśmy w Godzinie Wilka, a jedyną rzeczą gorszą od stania na cienkim lodzie geopolityki jest uświadomienie sobie, że ten lód właśnie pęka pod ciężarem naszych ekonomicznych zaniedbań. Dane, które leżą na moim biurku, nie są tylko statystykami; to jest akt oskarżenia wystawiony polskiej atrakcyjności inwestycyjnej przez globalny kapitał. W 2024 roku staliśmy się świadkami największego krachu Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych (BIZ) od dekad.

Mówię to wprost: Polska utraciła status bezpiecznego portu.

Jak wynika z alarmujących danych Narodowego Banku Polskiego, napływ zagranicznego kapitału do kraju załamał się o dramatyczne 55%. To nie jest korekta. To jest katastrofa, która symbolicznie i wymiernie kosztuje naszą przyszłość. Luka kapitałowa, ten wyparowany z Polski pieniądz, wynosi blisko 70 miliardów złotych. Ta kwota, która mogłaby finansować nowoczesne szpitale, drogi ekspresowe czy transformację energetyczną, po prostu do nas nie wpłynęła.

Utracona Dekada i Symboliczny Cios Intela

Ten krach ma wymiar strukturalny. Udział BIZ w polskim PKB skurczył się o ponad połowę, spadając z 3,7% do zaledwie 1,6%. Inwestorzy wcisnęli hamulec, a my, stojąc w centrum Europy, zostaliśmy nagle potraktowani jak peryferia.

• Spadek o 55%: Z ponad 125 miliardów złotych napływu w poprzednim okresie, zeszliśmy do zaledwie 56,5 miliarda złotych.
• Wycofanie Zaufania: Najbardziej bolesnym i symbolicznym gwoździem do trumny był sygnał od Intela. Rezygnacja z budowy wartej 4,6 mld USD fabryki półprzewodników w Miękini jest dowodem na to, że nawet strategiczne, globalne projekty wolą omijać Polskę.

Najbardziej w tej sytuacji boli jednak paradoks, który obnaża naszą słabość. W czasie, gdy my notowaliśmy historyczny spadek, Europa jako całość niemal podwoiła napływ BIZ. Kapitał płynął na nasz kontynent szerokim strumieniem, ale celowo omijał Polskę szerokim łukiem.

Geopolityczny Pustostan i Friend Shoring

Dlaczego? Odpowiedź kryje się w geopolityce i braku przewidywalności regulacyjnej. Globalna gospodarka dzieli się na bloki, a firmy, zgodnie z zasadą Friend Shoring, wolą inwestować w krajach, które postrzegają jako stabilne i ideologicznie bliskie. Niestety, dla wielu globalnych graczy, Polska, z jej niestabilnością fiskalną, ciągłymi zmianami w prawie i bliskością wojny pozycyjnej, przestała być „przyjacielem” gwarantującym zwrot z inwestycji.

Kiedy nasi kluczowi partnerzy, zwłaszcza Niemcy (wciąż nasz największy inwestor), łapią zadyszkę ekonomiczną i koncentrują się na wewnętrznych problemach, my odczuwamy to ze zdwojoną siłą. Ale spadek o 55% to nie jest tylko efekt niemieckiej recesji. To nasz własny, wewnętrzny kryzys zaufania. Inwestorzy widzą to, co my: ciągłe zmiany w rządzie, niepewność co do przyszłości energetyki i ryzyko upolitycznienia spółek.

70 miliardów złotych to cena, jaką płacimy za utratę reputacji. W sytuacji, gdy musimy modernizować armię (jak pokazuje wybór szwedzkich okrętów A26 za 10 mld zł) i walczyć ze spowolnieniem, ten odpływ kapitału oznacza, że sami podcinamy gałąź, na której siedzimy. Jeżeli pilnie nie przywrócimy stabilności prawnej i nie udowodnimy, że pieniądze są w Polsce bezpieczniejsze niż gdziekolwiek indziej na Wschodzie, ta luka w finansowaniu będzie się jedynie pogłębiać, a my staniemy się krajem, który jest drogi i nieprzewidywalny. To jest najgroźniejszy zwiastun nadchodzącej, mroźnej zimy.

II. Młodzi na bezrobociu: 13% i rekordowy skok w UE

Dopiero co opłakiwaliśmy 70 miliardów złotych, które uciekły nam z BIZ, uznając to za zwiastun mroźnej zimy dla gospodarki. Niestety, ten zimny wiatr geopolityki i niepewności w pierwszej kolejności uderza w tych, którzy stoją na progu kariery. Mówiąc wprost: w młode pokolenie, dla którego rynek pracy właśnie zamknął drzwi na klucz.

Eurostat podaje, że bezrobocie wśród osób do 25. roku życia wynosi obecnie niecałe 13%. To wciąż co siódmy młody Polak, co samo w sobie jest niepokojące, ale na tle średniej Unii Europejskiej wciąż wyglądamy względnie dobrze. Nie dajmy się jednak zwieść tym pozorom. Statystyka, która powinna nas naprawdę niepokoić, to tempo zmian.

W pierwszej połowie 2024 roku staliśmy się niechlubnym liderem Unii Europejskiej, notując roczny wzrost tego wskaźnika aż o 27,4%. To ekspresowy regres, który ignoruje okres wakacyjny, kiedy młodzi tradycyjnie ruszają szturmem do pracy sezonowej. To nie jest po prostu spowolnienie gospodarcze; to jest strukturalny kryzys wejścia na rynek pracy.

Sztuczna Inteligencja jako "Likwidator Juniorów"

Dlaczego ten problem nagle wrócił ze zdwojoną siłą? Moim zdaniem, to nie jest tylko kwestia niedopasowania kompetencji czy braku chęci do pracy. To jest rewolucja technologiczna, która właśnie zdemontowała pierwsze szczeble drabiny kariery.

Raport Grant Thornton pokazuje, że liczba ogłoszeń o pracę w największych miastach spadła w sierpniu o 13%. Firmy aktywnie rezygnują z kosztownych i czasochłonnych rekrutacji na stanowiska juniorskie, ponieważ ich podstawowe, powtarzalne zadania przejmuje jeden, bezpłatny pracownik: „dobrze skalibrowany asystent AI”.

• AI zastępuje proste zadania: Wszelkie proste analizy danych, pisanie podstawowych tekstów, czy automatyzacja procesów – kiedyś idealne dla juniorów – są dziś wykonywane przez ChatGPT i spółkę za ułamek kosztów.
• Wzrost progu wejścia: Próg wejścia do zawodu drastycznie wzrósł. Firma nie chce już kogoś, kto potrafi tylko klikać w klawiaturę. Chce kogoś, kto potrafi optymalizować, wykorzystując już istniejące narzędzia AI.

To jest największy paradoks tej sytuacji. Tam, gdzie popyt na typowych juniorów spada, popyt na kompetencje związane z AI rośnie lawinowo. Jeżeli młode pokolenie, które jest przecież cyfrowo natywne, nie zacznie natychmiast uczyć się automatyzacji procesów i myślenia jak przedsiębiorca, który wnosi wartość, a nie tylko czas, grozi nam powtórka drenażu talentów.

Jeżeli polska gospodarka zwalnia, a jednocześnie eliminuje najprostsze ścieżki awansu, to młodzi ludzie, zamiast czekać na to, aż system edukacji za nimi nadąży, po prostu wyjadą szukać pracodawców, którzy docenią ich potencjał. W obliczu kryzysu BIZ i braku stabilności, kryzys pokoleniowy staje się kolejnym, niebezpiecznym gwoździem do trumny polskiej konkurencyjności. Dyplom i chęci to już za mało. Teraz liczy się to, czy jesteś w stanie konkurować z algorytmem.

...

III. AI zabiera pierwszą pracę: -13% ofert dla juniorów

Jeżeli po lekturze poprzedniej części mieliście wrażenie, że kryzys na rynku pracy dla młodych jest jedynie przejściowym spowolnieniem, muszę was wyprowadzić z błędu. To jest strukturalny krach, który właśnie zdemontował pierwsze szczeble drabiny kariery.

Nie wiem, jak wy, ale ja coraz częściej trafiam na filmy o młodych ludziach, którzy, pomimo świetnego wykształcenia i ogromnych chęci, wysyłają tysiące CV i nie dostają żadnej odpowiedzi. Ostatnio widziałem chłopaka, który, cytuję, "wyczerpał kule ofert na RocketJobs i Pracuj.pl", wysyłając prawie 4000 aplikacji. To nie jest jednostkowy przypadek. To jest symptom poważnej choroby.

Algorytm, który stał się rekruterem

Twarde dane tylko potwierdzają te obawy. Raport Grant Thornton pokazuje, że liczba ogłoszeń o pracę w największych miastach spadła o 13%. Ale to nie jest tylko kwestia recesji. To jest zjawisko, które nazwałbym „Likwidatorem Juniorów”.

Firmy aktywnie rezygnują z kosztownych i czasochłonnych rekrutacji na stanowiska juniorskie, bo ich podstawowe, powtarzalne zadania przejął jeden, bezpłatny pracownik: dobrze skalibrowany asystent AI.

• Wszelkie proste analizy danych, pisanie podstawowych tekstów, czy automatyzacja procesów – zadania, które kiedyś stanowiły idealny poligon dla świeżo upieczonych absolwentów – są dziś wykonywane przez ChatGPT i spółkę za ułamek kosztów.
• Próg wejścia drastycznie wzrósł. Pracodawca nie chce już kogoś, kto potrafi tylko klikać w klawiaturę. Chce kogoś, kto potrafi optymalizować, wykorzystując już istniejące narzędzia AI.

Polska: Lider wzrostu bezrobocia w Europie

Choć Eurostat podaje, że bezrobocie wśród młodych do 25. roku życia wynosi obecnie "tylko" niecałe 13% – czyli wciąż jesteśmy poniżej średniej UE – musimy patrzeć na dynamikę. W połowie 2024 roku staliśmy się niechlubnym liderem w Unii Europejskiej pod względem tempa wzrostu tego wskaźnika. Mimo okresu wakacyjnego, gdzie młodzi szturmem ruszają do pracy sezonowej, problem tylko się pogłębiał.

To oznacza, że system edukacji kompletnie nie nadąża za rynkiem. Młodzi ludzie, choć cyfrowo natywni, wciąż są uczeni myślenia w kategoriach etatu i wymiany czasu na pieniądze, podczas gdy rynek wymaga myślenia przedsiębiorcy.

Paradoks jest uderzający: popyt na typowych juniorów spada, ale popyt na kompetencje związane z AI rośnie lawinowo. Pracodawcy w Polsce oczekują, że młodzi będą nie tylko odporni na automatyzację, ale będą umieć wykorzystywać te narzędzia w praktyce. Firmom bardziej opłaca się przeszkolić obecnego pracownika z promptowania i automatyzacji, niż tworzyć nowy etat.

Dlatego apeluję: jeżeli młode pokolenie natychmiast nie zaprzyjaźni się z AI i nie zacznie uczyć się optymalizacji procesów, grozi nam drenaż talentów na skalę, jakiej nie widzieliśmy od lat 2000. Dyplom i chęci to już za mało. Teraz liczy się to, czy jesteś w stanie konkurować z algorytmem. Musimy przestać wchodzić do firm jako "trybik", a zacząć jako człowiek od optymalizacji skostniałych struktur. To jest jedyna droga, by nie stać się ofiarą rewolucji, która dzieje się na naszych oczach.

IV. Netflix wydaje 0,5 mld USD na pożegnanie z „Stranger Things”

Po dyskusji o tym, jak sztuczna inteligencja zamyka drzwi do kariery polskim juniorom, musimy na chwilę przenieść się do równoległego wszechświata – tam, gdzie budżety są tak kosmiczne, że przekraczają roczne PKB małych państw. Mówię oczywiście o wojnach streamingowych, a konkretnie o platformie, która właśnie postanowiła wydać pół miliarda dolarów na pożegnanie ze swoim najcenniejszym aktywem.

Dla Netflixa serial „Stranger Things” to nie jest tylko kultowa produkcja z nutką nostalgii lat 80. To strategiczny fundament finansowy i kura znosząca złote jajka, której wartość, według szacunków Parrot Analytics, przekroczyła już symboliczną barierę 1 miliarda USD przychodu od 2020 roku. Ta liczba jest w pełni uwiarygodniona przez jedną, kluczową zdolność: serial potrafi ratować firmę w kryzysie. Kiedy w 2022 roku Netflix prognozował masową utratę abonentów, to właśnie siła tego tytułu zredukowała faktyczny ubytek, stabilizując bazę klientów i przyciągając rzekomo 2 miliony nowych subskrybentów.

Dlatego też platforma nie waha się, by na jego finał przeznaczyć budżet, który wprawia w osłupienie.

• Cena Gwarancji. Podczas gdy Sezon 4. zamknął się imponującą kwotą 270 mln USD (ok. 30 mln USD za odcinek), Sezon 5. osiągnął pułap stratosferyczny. Prognozy wskazują, że koszt produkcji finałowej serii pochłonie około 0,5 miliarda dolarów, co oznacza, że cena pojedynczego epizodu może sięgnąć 50–60 mln USD.
• Operacja Retencyjna. Ten paraboliczny wzrost kosztów jest dla mnie jasnym sygnałem, że Netflix traktuje finał jako kluczową operację retencyjną. Płaci bezprecedensową cenę za to, by zapewnić spektakularne i globalne zamknięcie marki, która generuje popyt i cementuje lojalność abonentów. W erze, gdzie konkurencja jest mordercza, 500 milionów dolarów to koszt ubezpieczenia się od masowej rezygnacji.

Wartość tej franczyzy jest tak ogromna, że nawet dawkując napięcie (dzieląc finał na trzy części, z premierami w Dzień Dziękczynienia, Boże Narodzenie i Nowy Rok), platforma nie uniknęła problemów technicznych. Informacje o tym, że serwery Netflixa niemal „nie wytrzymały” premiery pierwszych odcinków, tylko potwierdzają skalę kulturowego wydarzenia, jakie platforma jest w stanie wygenerować.

Uważam, że to nie jest pożegnanie, lecz inwestycja w przyszłość. Tak jak Gwiezdne Wojny zaczęły się od jednego filmu, a wypączkowały do wielomiliardowej franczyzy seriali i spin-offów, tak samo Stranger Things z pewnością nie umrze po piątym sezonie. Finałowy, półmiliardowy budżet to jedynie koszt wejściowy do nowej ery, w której kultowe postacie i świat Upside Down będą eksploatowane przez kolejną dekadę, stając się trwałym filarem finansowym giganta streamingu. To jest właśnie siła kapitału w XXI wieku: tam, gdzie Polacy walczą o etat, globalne korporacje walczą o dominację kulturową za setki milionów dolarów za odcinek.

V. 10 mld zł za trupy pod wodą: polskie A26 wreszcie wybrane

Po blisko 30 latach narodowej kompromitacji, polska marynarka wojenna wreszcie otrzymała plan ratunkowy. 26 listopada 2025 roku, w ramach strategicznego programu „Orka”, Ministerstwo Obrony Narodowej (MON) ogłosiło zwycięzcę przetargu: szwedzki koncern Saab z okrętami podwodnymi typu A26 Blekinge. Wartość tego kontraktu, przekraczająca 10 miliardów złotych, to cena, jaką zapłacimy za przywrócenie zdolności bojowych naszego podwodnego ramienia.

Decyzja, podjęta po zaciętej rywalizacji z Niemcami, Francją i Koreą Południową, jest aktem wiary w skandynawską technologię. MON uzasadniał wybór tym, że A26 to jednostka niemal idealnie skrojona pod specyficzne, płytkie i hałaśliwe warunki Morza Bałtyckiego. Szwedzki okręt, z zaawansowanymi zdolnościami stealth i systemem napędu niezależnego od powietrza (AIP), ma być cichym, drapieżnym myśliwym, który jest nam niezbędny.

Jednak za tą strategiczną koniecznością kryje się gigantyczny cień ryzyka. Uważam, że rząd, choć zdeterminowany, podjął decyzję obarczoną historycznym obciążeniem.

• Dekada Opóźnienia. Szwedzki program A26 ma historię godną polskiego "Gawrona". Jak pokazują dane, pierwotny termin dostawy dla Szwecji z 2022 roku został przesunięty, a obecnie mówi się o latach 2031-2033. To niemal dekada opóźnienia, w trakcie której koszty programu niemal się podwoiły. Pytanie brzmi: czy Polska nie kupuje obietnicy, która ma już reputację niewypału?
• Odrzucony Dar. Wybór ten jest tym bardziej kontrowersyjny, że nasi konkurenci walczyli do końca. Korea Południowa wykonała bezprecedensowy manewr, oferując nam bezpłatne przekazanie jednego, w pełni zmodernizowanego okrętu już w 2027 roku. Odrzucenie tej natychmiastowej zdolności, która zapewniłaby nam 4 jednostki do 2035 roku, na rzecz szwedzkiej obietnicy, to akt głębokiej wiary w Saaba i jego zdolności do zresetowania harmonogramu.

To, że program "Orka" w ogóle ruszył, jest pozytywnym sygnałem. Po 30 latach stagnacji, gdy nasz jedyny ORP Orzeł odmawiał posłuszeństwa, potrzebowaliśmy przełomu. Władze wydają się świadome ryzyka, dlatego kluczowe jest wprowadzenie tzw. okrętu pomostowego już w 2027 roku, co ma zagwarantować, że polscy marynarze nie stracą kompetencji podwodnych, czekając na opóźnione A26.

Ambitny harmonogram zakłada podpisanie umowy międzyrządowej do końca 2025 roku, a kontraktu wykonawczego z Saabem do pierwszej połowy 2026 roku. Jeśli ten plan zostanie dotrzymany, polska flota podwodna może odrodzić się szybciej, niż zakładaliśmy. Jeśli jednak Szwedzi powtórzą swoje opóźnienia, 10 miliardów złotych może okazać się ceną za trupy pod wodą – nie w sensie fizycznym, lecz w sensie zamrożonego na lata, nieistniejącego potencjału bojowego. Oby tym razem państwowa machina zbrojeniowa nie dała się wciągnąć w kolejny, wieloletni labirynt.

VI. Państwo kupi Carrefour? 8 mld zł z budżetu na hipermarketowy eksperyment

Po wydaniu 10 miliardów złotych na szwedzkie okręty podwodne, obarczone niemal dekadą opóźnień, moglibyśmy pomyśleć, że państwowa machina zbrojeniowa wreszcie się nasyciła. Nic bardziej mylnego. Władza, zdeterminowana do udowodnienia swojej obecności na każdym strategicznym froncie, otwiera właśnie nowy, jeszcze bardziej ryzykowny stół do gry – tym razem w handlu detalicznym. Pamiętacie te żarty o narodowym warzywniaku? Cóż, Ministerstwo Rolnictwa właśnie dało zielone światło na realizację tej wizji, pchnąwszy do przetargu o polskie aktywa Carrefoura, spółkę, która ma się na to kompletnie nie nadawać.

Mowa oczywiście o Krajowej Grupie Spożywczej (KGS), państwowym gigancie, który świetnie radzi sobie z produkcją cukru, mąki i nasion, ale ma zerowe doświadczenie w prowadzeniu hipermarketów. To, jak celnie ujął to komentator w materiale wideo, jest jak kazać rolnikowi wsiąść do bolidu Formuły 1, tylko dlatego, że świetnie prowadzi traktor.

Narodowy potentat na kroplówce

Wiceminister Kołodziejczak widzi w przejęciu szansę na stworzenie „narodowego potentata handlowego”, który zapewni Polakom bezpieczeństwo żywnościowe. Brzmi dumnie, ale spójrzmy na fakty:

• Wysychająca kasa. KGS wcale nie śpi na pieniądzach. Wręcz przeciwnie, prognozy na bieżący rok obrotowy są alarmujące i mówią o stracie netto przekraczającej 600 milionów złotych . Jakim cudem podmiot, który sam wymaga natychmiastowej reanimacji, ma udźwignąć kolosa zarządzającego setkami sklepów i centrami handlowymi?
• Cena eksperymentu. Odpowiedź jest prosta i brutalna: pieniądze pochodzą z naszej kieszeni. Cała operacja wymagałaby gigantycznego dokapitalizowania KGS ze skarbu państwa . Według szacunków, na sam zakup podupadającej sieci Francuzów potrzeba 8 miliardów złotych, a do tego musimy doliczyć kolejne miliardy na pokrywanie strat i niezbędną restrukturyzację. W dobie rekordowej dziury budżetowej, wydawanie pieniędzy podatników na mrzonkę o państwowym hipermarkecie to czyste szaleństwo.

Przepis na katastrofę i polityczną karuzelę

Nie jestem w stanie uwierzyć, że ten rząd, z obecną sprawczością i tendencją do upolityczniania, będzie w stanie zrestrukturyzować biznes, z którego Francuzi chcą się jak najszybciej wycofać. Handel detaliczny to rynek niskomarżowy, nasycony i brutalnie efektywny, gdzie optymalizacja procesów jest kluczem do przetrwania.

Tymczasem, jak słusznie zauważono, spółki skarbu państwa natychmiast przyciągają polityków. Już teraz w zarządzie KGS widzimy karuzelę kadrową, a na kluczowe stanowiska trafiają ludzie z klucza politycznego, a nie menedżerowie z doświadczeniem w handlu. Państwowa sieć sklepów, zarządzana z politycznego nadania, miałaby konkurować z takimi maszynami jak Biedronka, Lidl czy polskie Dino? To gotowy przepis na katastrofę i permanentne dokładanie do interesu ze wspólnej skarbonki.

Jeżeli do tego przejęcia dojdzie, scenariusz jest niestety dość przewidywalny. Najpierw wydamy 8 miliardów złotych na zakup, potem kolejne miliardy na pokrywanie rocznych strat (pamiętajmy o prognozowanych -600 mln zł w KGS), a za kilka lat, po serii gigantycznych skandali i wypłat dla politycznych nominatów, sprzedamy ten majątek za bezcen, aby tylko pozbyć się problemu. Wolałbym się mylić, bo przydałby nam się narodowy czempion w tym sektorze, ale państwowy Carrefour czekałby najpewniej los łódzkiego Społem, które niedawno ogłosiło upadłość, nie nadążając za rynkiem.

Moim zdaniem, zamiast marnować 8 miliardów złotych na reanimację trupa, władza powinna skupić się na tworzeniu stabilnego otoczenia prawnego i fiskalnego. Zwłaszcza w kontekście alarmującego spadku napływu inwestycji zagranicznych do Polski, który w 2024 roku załamał się aż o 55% . To tam leży prawdziwy problem polskiej gospodarki, a nie w braku państwowego hipermarketu.